Logo

2017

Creatief Denken

"in en over het onderwijs"

Workshops tijdens ICAB 2017

Workshop 1: Activatie van creatief probleemoplossend denken in Wiskunde

Door: Klaas Pieter Hart 

Technische Universiteit Delft

De Delftse Wiskundeopleiding kent een aantal momenten waarop de creativiteit van de studenten meer dan gemiddeld wordt aangesproken. Allereerst zijn daar de modelleervakken, waarin de studenten problemen krijgen aangereikt die met materiaal uit eerdere cursussen aangepakt kunnen worden. Daarnaast is er in het eerste jaar een vak, Caleisocoop geheten, waarin we een aantal gebieden in de wiskunde kort behandelen en waarin de studenten door samenwerking/creativiteit een aantal problemen uit het vak van de week moeten oplossen. In deze workshop zal de gang van zaken bij Caleidoscoop worden beschrijven en toegelicht aan de hand van materiaal uit de cursus; de aanwezigen kunnen hun eigen creativiteit op een aantal opgaven beproeven.

Workshop 1

Workshop 2: Tinkering, creativiteit en trial & error

Door: Angelica Mader en Edwin Dertien

Faculteit Elektrotechniek, Wiskunde en Informatica, Creative Technology, Universiteit Twente

Tinkering is een manier om materialen te onderzoeken. De ‘tinkers’ starten op een iteratieve en ogenschijnlijk ongerichte manier met het definiëren van het doel, het ontwerpen van prototypen, evaluatie hiervan om vervolgens een nieuw doel te stellen. Deze manier van werken is gebruikelijk voor (jonge)kinderen en hobbyisten, maar nog geen academische lesmethode.

Er zijn 3 redenen waarom we ‘tinkering’ hebben geïntroduceerd in onze bachelorcursussen:

  • Omdat studenten actief betrokken zijn bij het leerproces, eigenaar zijn van het probleem, en om de creativiteit te stimuleren
  • Omdat ‘Hands-on kennis of “kennis-in-action” voorwaarden zijn om dingen te kunnen creëren (bijvoorbeeld in engineering en design disciplines)
  • Omdat de empirische cyclus (observatie, hypothese formuleren, (experimenteel)- proefopzet, evaluatie) hiermee op een intuïtief niveau wordt getraind

Het introduceren van 'tinkering' in academia is niet vanzelfsprekend. De studenten komen in conflict met de manier waarop ze op school lessen aangeboden hebben gekregen, met variaties op bestaande opdrachten en voorgeprogrammeerde antwoord modellen. Daarnaast is ‘trial & error’ een crusiaal aspect van tinkering. Fouten worden door studenten niet gezien als een mogelijke goede uitkomst van een proces, maar als 'we hebben iets fout gedaan'. Vanuit de docenten is het echter moeilijk om het niveau van creatieve fouten en het risiconemend gedrag van de studenten te beoordelen en de kwaliteit en de creativiteit van het tinkering proces te evalueren.

In deze workshop presenteren wij de voorwaarden, toolboxen en opdrachten die wij gebruiken voor het tinkering proces. Daarnaast bediscussieren we de manier om het goed neer te zetten, waardoor de juiste mindset bij de student wordt gecreeerd. Als laatste gaan we in op de valide manier om het proces te evalueren.

Workshop 2

Workshop 3: Student-gestuurd leren: 'The Personal Pursuit'

Door: Jennifer Herek and Klaasjan Visscher

University College Twente

Intrinsieke motivatie is een primaire drijvende kracht voor creativiteit, en niets stimuleert deze beter dan passie. Door studenten als onderdeel van hun onderwijs te stimuleren om hun passie te ontwikkelen en te volgen kunnen we een enorm potentieel aan creativiteit losmaken.

In deze workshop presenteren we een educatieve innovatie dat juist dat potentieel gebruikt: 'the Personal Pursuit'. The Personal Pursuit is onderdeel van het ‘Technology and Liberal Arts Sciences’ programma van het University College Twente waarin studenten, ingegeven door hun eigen passies en persoonlijke interesses, hun eigen cursus, project of stage vormgeven. De variatie in onderwerpen is groot – het ontwerpen van een robot, het opzetten van een business plan, stage lopen op een onderzoeksinstituut, het schrijven van een kinderboek over technologie, etc.. Zo wordt bereikt dat iedere student zijn engineering opleiding kan personaliseren. In deze workshop, laten we zien hoe we creativiteit stimuleren, richting geven en ook hoe we dit type student-gestuurd leren beoordelen. We delen inspirerende voorbeelden en ook de hordes die we hebben overwonnen tijdens het implementeren van 'the Personal Pursuit work' in de onderwijspraktijk. Tijdens de workshop zullen deelnemers worden uitgedaagd om na te denken over hoe een gepersonaliseerde, passie-gedreven vorm van onderwijs ook geïmplementeerd kan worden in hun eigen onderwijsprogramma’s.

Workshop 3

Workshop 4: Met creativiteitstrainingen naar creatieve onderzoeksvoorstellen

Door: Roy Erkens

Faculty of Humanities and Sciences, Universiteit van Maastricht

Creatief Probleem Oplossen (Creative Problem Solving) is een werkwijze die helpt met het genereren van (nieuwe) oplossingsrichtingen en creatieve oplossingen. In de wetenschap is het van groot belang om creatief te zijn bij het aanpakken van onderzoeksproblemen of het schrijven van onderzoeksvoorstellen. Verassende ontdekkingen of nieuwe doorbraken komen bijvoorbeeld vaak voort uit het combineren van bestaande elementen op een nieuwe, creatieve, manier. Omdat creativiteit niet een aangeboren, onveranderlijke eigenschap is kunnen studenten dus leren om dit soort creatieve oplossingen te genereren. In deze workshop wordt dieper ingegaan op de ervaringen die zijn opgedaan met creativiteitstrainingen bij twee masterprogramma’s van de Universiteit Maastricht (Systems Biology en Biobased Materials), die tot doel hadden om studenten te leren om creatievere onderzoeksvoorstellen te schrijven.

Workshop 4

Workshop 5: De scenario methode en het stimuleren van creatief denken

Door: Coyan Tromp, FNWI

Instituut voor interdisciplinaire studies, Universiteit van Amsterdam

Scenario ontwikkeling is waarschijnlijk een van de meest bekende en toegepaste methodes om toekomstbeelden of een toekomstvisie om te zetten in een strategisch actieplan. Scenario’s zijn beschrijvingen van mogelijke toekomstige situaties in de maatschappij, meestal in een bepaald maatschappelijk domein, zoals bijvoorbeeld het hoger onderwijs. In de master Earth Sciences en in de minor Science for Sustainability aan de UvA wordt scenario ontwikkeling aangeboden als een van de professionele vaardigheden waar studenten voor kunnen kiezen om getraind in te worden. In deze workshop wordt de deelnemer uitgenodigd om, na een korte introductie over de scenario methode, scenario’s voor de toekomst van de universiteit te verkennen en te ontwikkelen. Door dit te doen ontdekt de deelnemer hoe de scenario methode gebruikt kan worden en welke rol de methode kan vervullen in het stimuleren van creatief denken.

Workshop 5

Workshop 6: Ontwikkelen van open, creativiteit stimulerende praktica voor Beta bachelors

Door: Gerrit Kuik (UvA, VU), Tahitha Dreef (UvA, VU) en Tonny Mulder* (UvA)

Faculty of Science, Department of Physics & Astronomy VU University & University of Amsterdam; *FNWI, Psychobiology, University of Amsterdam

Student gestuurde open praktica, waarbij studenten zelf de empirische cyclus doorlopen, zijn inmiddels binnen de opleidingen Natuurkunde (VU, UvA) en Psychobiologie (UvA) de standaard. De studenten krijgen door de combinatie van creatief en kritisch denken veel inzicht in het wetenschappelijke proces. Daarnaast doen ze noodzakelijke vakspecifieke kennis op en neemt de zelfkennis en het zelfvertrouwen toe.

In deze workshop delen we onze ervaringen met deze manier van praktisch onderwijs en gaan in op de successen, de uitdagingen en de leermomenten, voor zowel de studenten als de docenten. We bediscussieren de overeenkomsten en verschillen tussen de verschillende Beta-opleidingen en daarnaast worden de deelnemers uitgedaagd om de kaders te definieren voor het volledig open maken van hun eigen practica.

Workshop 6

Hier kun je vragen en onderwerpen insturen die je graag op ICAB 2017 behandeld zou willen zien. Ook opmerkingen kan je hier plaatsen. Klik hier om daartoe het benodigde Google Form in te vullen.

De aanmelding sluit op vrijdag 17 November.